با پایان یافتن مراحل تدوین ، تهیه و تصویب لایحه بودجه سال آینده در هیات دولت ، گمانه زنیها در خصوص میزان رای آوری این لایحه که قرار است در هفته جاری به مجلس شورای اسلامی تقدیم شود آغاز شده است .
لایحه بودجه سال 87 در حالی قرار است روز دوشنبه به هیات رییسه مجلس شورای اسلامی تقدیم شود که مراحل مختلفی را برای تصویب از سر گذرانده است .
بودجه نویسی عملیاتی که برای سالهای سال جزو آمال دولتمردان بوده و در عین حال به دلیل مشکلات اجرایی فراخور بودجه نویسیهای تاریخی و قدیمی، به میوه ای ممنوعه برای مدیران سازمان مدیریت و برنامه ریزی سابق و معاونت نظارت و راهبردی فعلی تبدیل شده  و تنها در حد برپایی همایشهای مختلف و هم اندیشی های گوناگون دنبال شده بود ، با اقدام دولت در خلاصه کردن بودجه هزار صفحه ای به 50 صفحه برای ایجاد شفافیت بیشتر، به سرفصل گفت و گو ها و کارهای کارشناسی تبدیل شده و اولین گامها به سوی ایجاد تغییرات گسترده در ساختار پیچیده و ناهمگون بودجه های سالیانه باز شد .
با این حال ، همانطور که شخص رییس جمهور نیز معتقد است ، نمی توان الزاما بودجه ریزی جدید دولت نهم را برای سال آینده به عنوان گامی محکم در راستای عملیاتی کردن بودجه و اقدامی بی عیب و نقص د این زمینه دانست و در عین حال با این روش جدید بودجه نویسی ، سوالات دیگری نیز مطرح می شود که ممکن است در برخی موارد ناهمگونی این روش جدید با عملیاتی شدن را نیز مد نظر داشته باشد .
اما هدف از عملیاتی کردن بودجه چیست و اصولا بودجه عملیاتی شده با چه تعریفی در قسمت اقدامات ویژه و فوری کارتابل مسئولین قرار گرفته است ؟
برای سالهای متمادی، بودجه با این تعریف که ؛ بودجه سند مالی درآمدها و هزینه ها برای یک سال مالی است ، به سمت عملیاتی شدن پیش می رفت و در عین حال این راه خطا ، هیچ کدام از مسئولین دولتی را که برای عملیاتی کردن بودجه به سمت خنثی کردن این سند مالی پیش می رفتند ، به سمت هدف اصلی پیش نمی برد اما برای سالهای اخیر دیگر نمی توان گفت که به مانند سالهای گذشته تصویر و تعریف درستی از بودجه عملیاتی وجود ندارد . درست است که درآمدهای نفتی روز به روز در حال افزایش بوده و به تبع آن به جای اینکه کشور را ثروتمند تر ببینیم در گیر و دار مقابله و مهاجمه با تورم می بینیم ، اما تنها اندیشیدن به این نکته که باید با درآمدهای نفتی چه کنیم تا موجب بروز تورم های دو رقمی نشود ، نمی تواند راهی برای عملیاتی کردن بودجه باشد . در عین حال از این نکته نیز نباید غافل بود که مطرح کردن این سوال نیز که چگونه باید درآمدهای نفتی را هزینه کنیم تا موجب افزایش تورم نشود ، بیانگر این مسئله است که در نهایت برنامه ای غیر از برنامه ریزی فعلی برای هزینه کردن این درآمدها وجود ندارد و برنامه های فعلی نیز خود ، گویای نقص های خود هستند که موجب سر لیست شدن نام ایران در فهرست کشورهای دارای بالاترین میزان تورم شده است .
از سوی دیگر نگاهی به چگونگی هزینه کرد بودجه ها و همچنین تبصره هایی که در لوایح بودجه سالیانه وجود دارد ، نشان می دهد همانطور که برنامه های توسعه ای کشور بر خلاف میل نویسندگان و تدوین کنندگان به آمال نامه هایی برای اداره پنج ساله کشور تبدیل شده است ، تبصره های  بودجه های سالیانه نیز بدون هیچ ضمانت اجرایی تنها به آمال نامه هایی برای یک سال تبدیل گشته بودند و از طرف دیگر با شیوه جدید بودجه ریزی که تبصره ها نیز حذف گشته اند عملا نمی توان امید داشت که بودجه‌ی 50 صفحه ای برنامه ای برای اداره جامعه داشته باشد و صرفا سندی مالی برای ارزیابی میزان درآمدها و هزینه ها نباشد .
سند چشم انداز بیست ساله ، برخلاف آنچه که امروز در مورد آن تفکر می شود ، راهی بیست ساله بوده و برنامه ای بلند مدت که باید با قدمهایی یک چهارمی (برنامه های توسعه ای ) و یک بیستمی به نام بودجه های سالیانه به آن اهداف بیست ساله رسید اما دولت های اصلاحات و عدالت محور که در سالهای اولیه سند چشم انداز بیست ساله قرار داشتند ، در کدام بودجه با نگاهی به سند چشم انداز و برنامه های توسعه ای به تدوین لوایح بودجه پرداخته اند که قرار است در حقیقت قدم یک بیستمی ما در راه رسیدن به اهداف سند چشم انداز بیست ساله باشند ؟
متاسفانه با وجود تمام اقدامات مثبت صورت گرفته در خصوص عملیاتی کردن بودجه سال آینده ، این حقیقت تلخ همچنان وجود دارد که نمی توان امید زیادی به هدفمند بودن بودجه سال آینده برای رسیدن به اهداف چشم انداز بیست ساله داشت و از طرف دیگر با در پیش گرفته شدن این روش در بودجه نویسی نمی توان امید داشت ، با سند های دخل و خرج ملی ، به اهداف ازپیش تعیین شده در اقتصاد کشور برای احراز مقام اول اقتصادی در منطقه خاور میانه رسید .
با این حال رییس جمهوری و هیات دولت همچنان اعتقاد دارند ، بودجه نوشته شده برای سال 87 با کار کارشناسی فراوان و بر اساس هدف بندی ها و اولویت بندی های از پیش تعیین شده ، تدوین شده است و با این وجود ، هیچ سندی برای کارهای کارشناسی صورت گرفته در خصوص بودجه هنوز به مردمی که قرار است تک تک جملات و مفاهیم بودجه امسال را درک کرده و خود نظاره گر دولت در زمینه دخل و خرجهای کشور باشند ، ارائه نشده است و هنوز مشخص نیست که مقاله های علمی ارائه شده در همایشهای برگزار شده در خصوص بودجه ریزی عملیاتی که توسط مجلس شورای اسلامی و مرکز آمار ایران برگزار شد ، تا چه میزان در تدوین بودجه 50 صفحه ای سال 87 مورد استناد قرار گرفته است .